RSS  

لم داده ام روی بالش و به صدای مهربان خسرو شکیبایی گوش می کنم. "سلام، حال همه ما خوب است"  صدای خسرو از آن صداهایی است که آدم را میخکوب میکند. 4 ساعتی هست که میخکوب صدایش شده ام. البته با چند لیوان چای و آسمان متلاطمی که از پنجره پیداست. باران هست. دلم برای خسرو تنگ است. برای مهربانی ها.
فردا جمعه شیفت ام. خوبی خانه جدید این است که چشم به هم بزنم به نواب رسیده ام و با کیوان و ماشینش تا کارگاه 10 دقیقه بیشتر راه نیست. فایل صدای خسرو را می ریزم تو موبایل تا برای کیوان هم بفرستم.

هفت سین تلخ و شیرینی بود. دوست داشتم تمامی دردهایی را که در گلویم چنبره زده فریاد کنم. چند بار هوس کردم مثل مادر دست هایم را به سوی آسمان دراز کنم و مثل پری، زار و زار گریه کنم. دوست داشتم مثل الی به این طرف و آنطرف خانه ی  یزدی ها که برای تحویل سال اجاره اش کرده بودیم، بدوم، هورا بکشم و انرژی مثبت برسانم. دوست داشتم امیر محمد را با آن نگاههای سرگردان که انگار دنبال کسی یا چیزی دست نیافتنی می گشت محکم بغل کنم و کاری کنم که فراموش کند چه چیز دست نیافتنی  را جستجو می کند.
اما نمی توانستم. می دانستم اگر کوچکترین حرفی را با خودم نجوا کنم فریادها سر می دهم  و اوقات همه را تلخ تر می کنم. خودم را با دوربین مشغول کرده بودم تا کسی نفهمد که می خواستم دعا کنم: سال نود تلخ ترین سال زندگی ام/مان باشد. دعا کنم پست ترین مخلوقات عالم را در سال نود شناخته باشم. دعا کنم همه مهربانی ها در سال نود خلاصه نشود.... و دهها دعای دیگر که نکردم.

وقتی "این سه زن" بهنود را می خواندم هنوز مریم فیروز زنده بود. از میان سه زنی که بهنود به توصیف شان نشسته بود به مریم فیروز علاقمند شده بودم. خیلی دوست داشتم مریم را از نزدیک ببینم و گپ و گفتی دوستانه با او داشته باشم. مریم دنیا را بدرود گفت و این آرزو برای همیشه دست نیافتنی شد، تا امروز که به طور اتفاقی تلویزیون را روشن کردم و پیرزن سپید مویی را به تماشا نشستم که انگار جایی او را دیده بودم. هر چه بیشتر نگریستم آشنا تر شد. باورم نمیشد فیلمی از زندگی مریم فرمانفرما را میبینم. از شادی در پوست خود نمیگنجیدم. خصوصا وقتی که حرفهایی را شنیدم که نه در کتاب های بهنود نه در اسناد حزب توده و نه در سایت های اینترنتی دیده بودم و آن علاقه مریم فیروز به امام خمینی و انقلاب  اسلامی بود. مریم در کنار تمام دردها و شکنجه ها و سختی های زندگی اش هنوز به انقلاب و تفکراتش وفادار بود، هنوز به قرآن ایمان داشت و از همه مهمتر هنوز توده ای بود. جسارت و سرزندگی این پیرزن هفتاد و چند ساله هر کسی را مجذوب خود میکرد. مریم را باید جزء قهرمانان ملی دانست. قهرمانی که در کنار تمامی سختی ها هویت ایرانی و وفا داری به کشورش را فراموش نکرد.

جا دارد از دست اندرکاران این فیلم قدر دانی شود.

با امروز دو سال گذشت. دو سال از هجرت. هنوز فراموش نکرده ام برای چه آمده ام. به تمامی کسانی که یک وجب آنطرف تر نقشه دارم اطمینان میدهم که دوباره به روزهای سبزمان باز خواهیم گشت. اطمینان می دهم که هرکجا باشیم در آسمان مشترکیم. به پدر، مادر، پری، الی، علی و تمامی دوستان دور و نزدیکی که به روزهای سبزمان ایمان دارند نوید می دهم که:

ای دل غم دیده حالت به شود دل بد مکن                 وین سر شوریده بازآید به سامان غم مخور

گر بهار عمر باشـــــــــــد باز بر تخت چمن          چتر گل در سرکشی ای مرغ خوشخوان غم مخور

دور گردون گر دو روزی بر مراد ما نرفت                         دائما یکسان نباشد حال دوران غم مخور

هان مشو نومید چون واقف نه ای از سر غیب                باشد اندر پرده بازی های پنهان غم مخور

در بيابان گر به شوق كعبه خواهي زد قدم                             سر زنشها گر كند خار مغيلان غم‏

اي دل ار سيل فنابنياد هستي بر كند                    چون ترا نوح است كشتي‏بان ز طوفان غم مخور

حال ما در فرقت جانان و ابرام رقيب                              جمله ميداند خداي حال گردان غم مخور

گر چه منزل بس خطرناك است و مقصد بس بعيد       هيچ راهي نيست كانرا نيست پايان غم مخور

حافظا در كنج فقر و خلوت شبهاي تار                                تابود وردت دعا و درس قرآن غم مخور

امروز بعد از 5 سال توفیق دیدن دوباره ی خانه اجدادی را پیدا کردم. با اینکه فیلم را بارها دیده ام، اما اینبار به تماشای فیلمی نشستم که انگار هزاران نکته مجهولش را برای اولین بار می یابم. خانه اجدادی خیلی حرفها برای گفتن دارد. برای این فیلم 19 دقیقه ای شاید هزاران صفحه نوشتن هم کم باشد. حیف است که فیلم در آرشیو سید مرتضی سبزقبا بماند و دیده نشود.

رها و علی دو عاشق کوچکی که حرفهای زیادی برای ما دارند. حرفهایشان،رفتارشان، عشقشان و هر چیز دیگری که از پشت دوربین به ما می رسانند همه و همه از فرهنگی فراموش شده حرف می زنند. فرهنگی که هر تماشگری را مجذوب خودش می کند.

بن مایه این فرهنگ همان ظرف زندگی یعنی معماری است. لحظه به لحظه ی پلان های فیلم با زندگی آدمهایش گره خورده است. حنا گذاشتن رها در شوادوون، قرآن خواندن اسماعیل در اتاق، شمردن بیرق های پشت بام، بازی بچه ها در حیاط، خشک کردن برگ های سدر در پشت بام، پشت در ایستادن های علی و رها، دویدن رها از پله ها و...

مشخص است کارگردان فیلم تعمدا پلان هایش را در جای جای یک خانه ی واقعا اجدادی ضبط کرده است تا پیوند فراموش شده ی فرهنگ و معماری را گوشزد کند. پر واضح است که رنگ قرمز آجر که در پس زمینه تمام پلان ها تکرار می زند تاثیر بسزایی در پویایی آدم های فیلم دارد. البته واقعیت هم همین است. دزفول قدیم تکاپوی خود را مدیون خشت خشت آجرهاست.

الحق و الانصاف فیلم عالی است. محال است ببینید و حس نوستالژی تان بیدار نشود. محال است ببینید و به آدم های داخل فیلم حسودیتان نشود. ببینید و آدم های فیلم را با آدم های امروز مقایسه کنید. ببینید چه تصادفی رخ داده است که به اینجا رسیده ام.

درباره خانه اجدادی  وبلاگ سید مرتضی سبزقبا
نگاهی به خانه جدادی وبلاگ مهران موزونی

اینک من

خری در برزخ

که میان چریدن و نچریدن

عشق را برگزیده است

...

این اولین بند شعر احمد بیرانوند بود که پشت تریبون خواند. صدای قهقهه دانشجویان چمران بلند شد. حداقل پنج نفرشان مست بودند. این اولین و آخرین باری بود که در سالن سینما بهمن جلسه شعر برگزار می شد. شعرخوانی احمد با عربده کشی چند نفری که مست بودند عجین شده بود. مجری برنامه هم پشت سر هم معذرت و معذرت. کاری نمیشد کرد. فرخنده قربانی هم که پشت تریبون رفت شروع کرد به گله کردن. احمد مثلا می خواست تذکر بدهد اما تا آخر مراسم صدای خری در برزخ به همراه عربده کشی در سالن سینما میپیچید. همه انتظار داشتیم که حراست دانشگاه چمران با دانشجویان مست برخورد کند اما هیچ اتفاقی نیفتاد.
این از وضعیت حراست دانشگاه چمران که فاصله اش با دانشگاه آزاد دزفول 10 کیلومتر هم نمی شد. اما امان از حراست دانشگاه آزاد دزفول. همین احمد همیشه می بایست بخاطر موهای بلندش برای حراست دلیلی بتراشد. من بارها و بارها به خاطر شعر های بچه ها احضار شدم. سید مصطفی که بخاطر یکی از شعرهایش یک ترم معلق ماند و خیلی برخورد های زشت و زننده دیگر که بجای تقدیر و تشکر نصیب بچه های انجمن شد.
***
5 سالی هست که از دانشگاه دزفول فارغ التحصیل شده ام. از اوضاع دانشگاه خبری ندارم. اما مطمئنم اوج فعالیت های فرهنگی دانشگاه دزفول همان روزها بود که گذشت و دیگر نخواهد آمد.

این آزمایشگاه بتن قوز بالا قوز شده بود. اول صبح که در به در دنبال سیم برق می گشتیم تا بتونیر را روشن کنیم. حالا هم که بتونیر روشن شد تسمه پاره شد. چه روز تلخی بود. تا اون روز هیچ کس منو انقدر عصبی ندیده بود. دوست داشتم دست و پای مسئول آزمایشگاه را چار میخ میکردم توی یکی از همین باغچه ها تا زیر برف بفهمد فرق بتن مگر و سازه ای چیست. 5 ساعت از روز بخاطر بدشانسی هدر رفت. هوا که تاریک شد صدای اوس غلام و کارگرهایش بلند شد که ما دیگر کار نمی کنیم. قولی که داده بودم همه جیز را خراب کرده بود. با رضا هم که بحثم شده بود. اگر توانایی اش را داشتم آستین بالا می زدم و خودم کار را تمام می کردم. با رفتن کارگرها همه امیدها به یاس تبدیل شد و من سر به زیرتر از همیشه راهی منزل شدم. سه ساعت بعد رضا تماس گرفت. غیرتش گل کرده بود. هر طور شده چند کارگر پیدا کرده بود تا کار را تمام کند. چه شبی بود. تا ساعت 2 شب کار کردیم.
صبح همه جا سفید پوش شده بود، من و رضا سرما خورده بودیم، کار تمام شده بود، خاک باغچه ها پخش شده بود و هیچ کس به اندازه من و رضا خوشحال نبود

دلتنگی های غربت وقتی به اوج می رسد که می دانی عده ای در وطن چشم براه تو و به تو نیازمندند و تو جز ماندن و افسوس چاره ای نداری. تهران، غربت تلخی نیست. یا اگر باشد شیرینی نزدیک شدن به خواسته ها یت تلخی اش را از بین می برد. تهران، وقتی تلخ می شود که افسوس می خوری که همین موقعیت ها، فرصت ها، پیشرفت ها و...ها همه و همه می توانستند در وطنت اتفاق بیافتد اما باز افسوس می خوری که چرا این وطن بالقوه هیچ گاه و هیچ گاه و هیچ گاه بالفعل نمی شود...

این پست خیلی حرف دارد. اما ترجیح می دهد سکوت کند و حرف هایش را در دل خود نگه دارد. به امید روزی که...

از آقای خوب و دوست داشتنی به خاطر همراهی همیشگی اش ممنونم. و خدا را شکر می کنم کسی هست که جای خالی ام را پر کند